به گزارش صبح ساباط؛ استان یزد تابستان ۱۴۰۴ با یکی از پرچالش‌ترین دوره‌های تأمین آب شرب خود مواجه شد؛ تابستانی که قطعی برق، افزایش بی‌سابقه مصرف و کاهش منابع آبی، شبکه تأمین را تحت فشار شدید قرار داد. با این حال، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان یزد می‌گوید با مدیریت دقیق و تکمیل بخشی از پروژه‌های ذخیره‌سازی، استان توانست این بحران را با حداقل مشکل پشت‌سر بگذارد.

تابستانی پرچالش اما بدون خاموشی آب

جلال علمدار مدیرعامل آبفا یزد با اشاره به شرایط ویژه تابستان امسال گفت: «سال ۱۴۰۴ یکی از دشوارترین تابستان‌های تاریخ استان یزد بود. قطعی‌های مکرر برق، افزایش مصرف ناشی از گرمای بی‌سابقه و محدودیت جدی منابع، فشار سنگینی بر شبکه وارد کرد. با این حال، مدیریت همزمان منابع و مخازن ذخیره باعث شد که در هیچ نقطه‌ای از استان، قطعی یا افت فشار شدید آب رخ ندهد.»

او توضیح داد: ذخایر هیچ‌یک از مخازن یزد امسال به کمتر از دو متر نرسید. این در حالی است که در سال گذشته سطح برخی مخازن تا ۴۰ یا ۵۰ سانتی‌متر کاهش یافت و در آستانه بحران جدی قرار گرفتیم. مقایسه این وضعیت نشان می‌دهد که اقدامات انجام‌شده در حوزه ذخیره‌سازی و مدیریت مصرف، تا چه حد مؤثر بوده است.

آبرسانی سیار به روستاها؛ هزینه سنگین برای آب شرب

علمدار در این خصوص گفت: در حال حاضر بیش از ۳۲۰ روستا به صورت سیار و تنها با تانکر آبرسانی می‌شوند. تقریباً تمامی قنات‌ها و چاه‌های سنتی در این روستاها به دلیل خشکسالی‌های پی‌درپی خشک شده‌اند و دیگر منبعی برای تأمین آب پایدار وجود ندارد.

وی افزود: تأمین آب در این مناطق فقط برای مصرف شرب انجام می‌شود و امکان تأمین آب کشاورزی یا آبیاری درختان وجود ندارد. وظیفه شرکت آبفا صرفاً رساندن آب شرب سالم و بهداشتی به مردم است، اما متأسفانه در روزهای پایانی هفته با هجوم جمعیت به روستاها، تنش‌ها چند برابر می‌شود.

مدیرعامل آبفای یزد هزینه‌های این خدمات را سنگین دانست و گفت: کرایه یک تانکر حمل آب به روستا حدود سه میلیون تومان است و برای هر مترمکعب آبی که به روستاها منتقل می‌کنیم نزدیک به ۳۰۰ هزار تومان هزینه می‌شود. این آب با چنین هزینه‌ای تنها برای شرب تأمین می‌شود و نباید به مصرف‌های غیرضروری اختصاص یابد.

افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی و تاب‌آوری استان

علمدار در ادامه به پروژه‌های ذخیره‌سازی اشاره کرد و گفت: در سه سال اخیر برنامه‌ای برای افزایش ۱۷۰ هزار مترمکعبی ظرفیت ذخایر آبی استان تدوین و اجرا شد. تاکنون حدود ۳۰ هزار مترمکعب وارد مدار بهره‌برداری شده و تا پایان امسال ۱۴۰ هزار مترمکعب دیگر نیز تکمیل خواهد شد.

وی توضیح داد: پیش از این، اگر جریان آب انتقالی از خارج استان قطع می‌شد، ما تنها می‌توانستیم برای ۲۴ ساعت نیاز مردم را تأمین کنیم. اما با تکمیل و بهره‌برداری از مخازن جدید، تاب‌آوری استان در شرایط بحران به ۳۶ ساعت افزایش خواهد یافت. این یک تحول مهم در پایداری تأمین آب است.

بدهی‌های سنگین و سختی مسیر تکمیل پروژه‌ها

مدیرعامل آبفای یزد با اشاره به محدودیت‌های مالی پروژه‌ها گفت: تکمیل مخازن ذخیره و خطوط انتقال نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است. در حال حاضر شرکت آبفا بیش از ۳۵۰ میلیارد تومان بدهی در این زمینه دارد. با وجود سختی‌ها و مشکلات اعتباری، این پروژه‌ها در زمان مناسب و با کیفیت بالا در حال اجرا هستند. ما به رغم همه فشارها توانسته‌ایم روند توسعه زیرساخت‌های آبی استان را متوقف نکنیم.

تأمین ۵۰ درصد آب شرب از خارج استان

یکی از موضوعات کلیدی در مدیریت آب یزد، وابستگی به منابع فرااستانی است. علمدار گفت: حدود نیمی از آب شرب استان از خارج از مرزهای یزد تأمین می‌شود. در شهر یزد، در زمان اوج مصرف، بیش از ۳۵۰۰ لیتر بر ثانیه آب برای شرب نیاز است. بدون انتقال آب از خارج استان، تأمین این حجم امکان‌پذیر نخواهد بود.

او افزود: این وابستگی نشان می‌دهد که مدیریت مصرف، افزایش تاب‌آوری و توسعه زیرساخت‌ها باید همزمان و به‌طور جدی دنبال شود، زیرا هرگونه اختلال در انتقال آب می‌تواند بحران گسترده‌ای در استان ایجاد کند.

رینگ شهری یزد و زیرساخت‌های انتقال

مدیرعامل آبفای یزد در بخش دیگری از سخنان خود به طرح رینگ شهری یزد اشاره کرد و گفت: این رینگ که با طول ۱۶۰ کیلومتر طراحی شده، نقش حیاتی در توزیع یکنواخت آب در سراسر شهر خواهد داشت. تاکنون حدود ۷۰ کیلومتر آن اجرا شده و ۹۰ کیلومتر دیگر باقی مانده است. هدف‌گذاری ما این است که ظرف دو سال آینده کل این رینگ به بهره‌برداری برسد.

وی توضیح داد: تفاوت فشار و کیفیت آب در نقاط مختلف یزد ناشی از همین تکمیل‌نشدن رینگ شهری است. با بهره‌برداری کامل از آن، فشار و کیفیت آب در سراسر شهر به‌طور یکنواخت و پایدار خواهد شد.

چشم‌انداز ۱۵ ساله برای امنیت آبی یزد

علمدار در پایان سخنان خود گفت: برای تک‌تک شهرستان‌ها و مناطق حاشیه‌ای یزد نیز مخازن و زیرساخت‌های لازم در حال اجراست. اگر این پروژه‌ها طبق برنامه تکمیل شوند، ما امیدواریم که تا ۱۰ تا ۱۵ سال آینده استان یزد با کمبود جدی آب شرب روبه‌رو نباشد.

وی افزود: وظیفه ما تأمین آب شرب مردم است و این کار را حتی در سخت‌ترین شرایط تضمین می‌کنیم. اما واقعیت این است که توان تأمین آب برای کشاورزی، باغات و درختان وجود ندارد. با این حال در مواردی به‌صورت حمایتی کمک می‌کنیم، هرچند این موضوع خارج از شرح وظایف شرکت آبفا است.

شایان ذکر است؛ در حاشیه این نشست خبری با حضور مسئولین از پوستر پویش آب، اندیشه، آینده رونمائی شد.